Minipowieść Kardynał Pölätüo to przewrotny, groteskowy i głęboki traktat filozoficzny, którego bohaterem (i twórcą karkołomnej doktryny pölötüomizmu, swoistego prekursora postmodernizmu) jest sędziwy tytułowy Kardynał, powieściowy ojciec Guillaume’a Apollinare’a, przyjaciel wielu uczonych i filozofów (m.in. Bertranda Russella), a także księżnej Zuppa, córki polskiego generała Piesca, bohatera opowiadania Generał Piesc, który miał do spełnienia wielką Misję, ale zapomniał, czym ona była. Te dwie postaci spotykają się w tym tomie po raz pierwszy. Themerson szanuje czytelnika: nie daje mu strawy prostej i łatwej. Wierzy w porozumienie pełne, które nie toleruje dosłowności i banału. Satysfakcję intelektualną płynącą z lektury tych dwóch opowieści trudno przecenić. Kiedy czytam Themersona, wiem, że do jego pełnego przeżycia potrzebne jest także poczucie humoru.Jerzy Bralczyk

 

 Stefan Themerson (ur. 25 stycznia 1910 w Płocku, zm. 6 września 1988 w Londynie) – prozaik i eseista. Studiował fizykę na UW i architekturę na politechnice Warszawskiej. Interesował się sztuka awangardową, szczególnie filmem, i w latach 1931–37 zrealizował (wraz z żoną Franciszką) 6 filmów eksperymentalnych. Przed wojną opublikował wierszowane opowieści dla dzieci, m.in. Narodziny liter, Poczta, Nasi ojcowie pracują, Przygody Marcelinka Majsterklepki, Pan Tom buduje dom. W roku 1938 wyjechał do Paryża, w 1940 wstąpił do armii polskiej, w 1942 przedostał się do Anglii, gdzie mieszkał do końca życia, kontynuując działalność literacką i artystyczną. W 1943 ogłosił tom wierszy Dno nieba; współpracował z tygodnikiem Nowa Polska; w 1948 założył wydawnictwo Gaberbocchus. Pozycję literacką zdobył Themerson jako autor powieści groteskowo-filozoficznych ogłaszanych po angielsku w Londynie i po polsku w kraju, m.in. Wykład profesora Mmaa, Kardynał Pölätüo, Tom Harris, a także opowiadań (np. Bayamus, Hau, Hau, czyli Kto zabił Ryszarda Wagnera) oraz esejów o tematyce artystycznej, ideologiczno-politycznej, filozoficznej i naukowej (wznowionych częściowo w polskim wyborze Generał Piesc i inne opowiadania, 1980). W latach pięćdziesiątych napisał również operę semantyczną pt. Święty Franciszek i wilk z Gubbio.