9 lutego 2012 roku w Sali Kongresowej w Warszawie mieliśmy zaszczyt uczestniczyć w inscenizacji kultowego musicalu „Hair”. Sztukę przedstawiali aktorzy wrocławskiego Teatru Capitol, w którym miała ona swoją premierę ponad dwa lata temu.

Oryginalna wersja musicalu „Hair” została napisana przez dwóch mało znanych amerykańskich aktorów: Jamesa Rado i Gerome'a Ragni'ego, muzykę zaś stworzył Galt MacDermot. Po raz pierwszy ujrzała światło dzienne w 1968 roku. Początkowo twórcy mieli problem ze znalezieniem sponsora, aby móc zaistnieć na dużej scenie, wielokrotnie zakazywano wystawiania sztuki ze względu na kontrowersyjny przekaz. Nie przeszkodziło to jednak, aby stała się ona dziełem rozpoznawanym na całym świecie, które doczekało się swoich adaptacji w większości krajów Europy i obu Ameryk, a także wersji filmowej w reżyserii Milosa Formana.

Już przed rozpoczęciem sztuki uderza w widza pozytywny przekaz płynący ze sceny – liczne ciekawe dekoracje, kolorowo i różnorodnie ubrani aktorzy biegający po sali, witający się z publicznością i zachęcający do rozmowy, wykrzykujący hasła: miłość, pokój, równość. A wszystko w sposób tak szczery, że od razu zaczynamy się czuć jakbyśmy się przenieśli w lata ’60 ubiegłego wieku.
Sztuka pokazuje życie i filozofię młodych hipisów, którzy nie stronią od narkotyków i alkoholu, hołdują takim wartościom jak miłość, tolerancja, wspólnota. Codzienność bohaterów musicalu upływa, w dużej części, na paleniu marihuany i próbowaniu wszelkich środków odurzających, uprawianiu wolnej miłości, prowadzeniu „natchnionych” rozmów, niekończących się imprezach. Na tym tle rozgrywa się osobisty dylemat życiowy Claude Bukowskiego, który dostaje powołanie do wojska i staje przez wyborem drogi życiowej.

Obecna wersja „Hair” w reżyserii Konrada Imieli różni się od pierwowzoru – w końcu minęło ponad 40 lat, czasy się zmieniły, wiele rzeczy już nie szokuje publiczności tak jak kiedyś – homoseksualizm, nagość, narkotyki – spotykamy się z tym każdego dnia. Jednak „Hair” nie jest tylko sztuką mającą szokować widza, ale ma przede wszystkim poruszyć problemy, które nadal są aktualne. W każdym pokoleniu są osoby, które mają przekonania tak odmienne od standardów przyjętych przez ogół społeczeństwa, że muszą pokonywać duże trudności, aby móc żyć zgodnie z samym sobą. Nadal aktualny pozostaje również brak porozumienia między pokoleniami. Głosy zza ściany – głosy rodziców Claude’a – z którymi chciałby rozmawiać, ale nie potrafi, bo one tylko wymagają, nie chcą zrozumieć – jak dobrze zna tę sytuację każdy z nas. A równość rasowa, tolerancja dla czyjejś odmienności, słyszymy te hasła od lat, jednak nadal często spotykamy się z nieprzestrzeganiem tych podstawowych zasad ludzkich.
W wersji tej akcja z ulic Nowego Jorku została przeniesiona do mieszkania – komuny, przystani intelektualno – artystycznej. Mimo ciągłych nawiązań do wojny i powołania Bukowskiego do armii, jest to tylko symbol dylematów młodego człowieka, który nie może się zdecydować czy wybrać swoje ideały i żyć poza marginesem społecznym czy też podporządkować się panującym zasadom i stać się kolejną jednostką niewyróżniającą się z tłumu. Element zniewolenia już nie przez wojnę, ale przez uwarunkowania społeczne podkreśla ubiór głównego bohatera w końcowych scenach – nie mundur, ale garnitur i wypowiadana przez niego kwestia, że chciałby tylko zdobyć „kupę kasy”. W roli „czarnych charakterów” także występują ludzie w garniturach i ciemnych okularach, co stanowi odniesienie do współczesnych czasów korporacyjnego zniewolenia człowieka.

Największą zaletą sztuki jest muzyka – grane na żywo, energiczne, skoczne, w większości dobrze znane widzom melodie z polskimi tekstami świetnie budują atmosferę. Jeżeli dodamy do tego doskonałą grę aktorską, zupełnie naturalną, prawdziwą, adekwatną do scenariusza, to mamy świetny spektakl, który wciąga widza od początku do końca. Gratulacje dla odwagi aktorów – scena halucynacji, w której wszyscy występują zupełnie nago wymagała ogromnej identyfikacji z rolą. Uważam zresztą, że fragmenty, które przedstawiają narkotyczne wizje głównego bohatera są najmocniejszymi elementami musicalu. Żywiołowa, szybko zmieniająca się akcja, wywołująca silne emocje przez swoją wieloznaczność sprawia, że widz zostaje całkowicie pochłonięty przez widowisko rozgrywające się na scenie. Oby więcej takich spektakli.
Tytuł: „Hair”
Libretto i teksty piosenek: Gerome Ragni & James Rado
Muzyka: Galt MacDermot
Adaptacja scenariusza: Cezary Studniak
Reżyseria: Konrad Imiela
Tłumaczenie: Agnieszka i Konrad Imielowie
Scenografia: Michał Hrisulidis
Choreografia: Małgorzata Fijałkowska-Studniak, Jacek Gębura
Kostiumy: Mateusz Stępniak
Kierownictwo muzyczne: Adam Skrzypek
Choreografia walk: Maciej A. Maciejewski
Realizacja filmu: Wojciech „Malina” Malinowski
Asystent reżysera: Agnieszka Kozak
Asystent choreografa: Krzysztof Gliszczyński

OBSADA:
George Berger: Bartosz Picher
Claude Bukowski: Adrian Kąca (PWST)
Sheila: Agnieszka Bogdan / Justyna Antoniak
Jeannie: Monika Dawidziuk
Dionne: Emose Uhunmwangho
Crissy: Ewelina Adamska-Porczyk
Woof: Łukasz Wójcik / Sebastian Stankiewicz
Hud: Mikołaj Woubishet
Komuna: Justyna Antoniak / Agnieszka Bogdan, Bożena Bukowska, Marta Dzwonkowska, Maja Lewicka, Magdalena Majtyka, Anna Maria Mbayo, Agnieszka Oryńska, Julita Rawecka, Elżbieta Romanowska, Danuta Rondzisty, Helena Sujecka, Maciej Cierzniak, Paweł Ferens, Hamadi Hidri, Michał Juzoń, Tomasz Leszczyński, Maciej Maciejewski, Piotr Małecki, Michał Pietrzak, Sebastian Stankiewicz / Łukasz Wójcik, Marek Szczygieł
James: Wojciech Kupczyński