28 lutego i 28 marca w Czeskim Centrum w Warszawie pokazane zostaną dwa filmy o tematyce romskiej, których data premiery jest od siebie oddalona równo o dziewięćdziesiąt lat. Wyświetlone zostaną: niemy film Karla Antona "Cyganie" (1921) oparty na motywach noweli K. H. Machy oraz najnowsza słowacko-czeska koprodukcja Słowaka Martina Šulíka "Cygan" (2011).

Film Cyganie, to opowieść o weneckim gondolierze, którego pragnienie zemsty za zmarnowaną miłość przywiedzie do Czech, została w filmie rozszerzona o losy innych postaci, których życiowe dramaty przenikają się, aż w końcu schodzą w tym samym momencie i w tym samym miejscu. Reżyser Anton świetnie dał sobie radę z trudnym dziełem Machy – z jednej strony odniósł się z respektem do oryginału opowieści, a jednocześnie wraz z operatorem Karlem Kopřivou doskonale spoił z tkanką filmową. Rozwinęli oni dramatyczne konflikty na tle kilku środowisk. W weneckim Prologu wykorzystali fotogeniczność miasta – wąskie uliczki, gondole, morze, w dalszej części filmu liryczny i tajemniczy krajobraz Czech z zamkiem Kokořín. Skomplikowane zabiegi restauratorskie pozwoliły przywrócić filmowi dawny blask i potwierdziły ważne miejsce filmu w czeskiej kinematografii. (MFF Karlovy Vary).

Drugim film, Cygan, kręcony w romskich osadach w Richnave, Kluknave a Levoči jest jedyną słowacką produkcją, która w tym roku rywalizowała w konkursie głównym festiwalu Karlove Wary.

Chcieliśmy nakręcić film o naszych Romach, dlatego, że uświadomiliśmy sobie, że nic o nich nie wiemy. Dobrze znamy Gypsy Kings, stuosobową romską orkiestrę z Budapesztu, ale nie mamy wyobrażenia, w jakich warunkach żyje dwieście tysięcy Romów we wschodniej Słowacji.

Martin Šulík

Martin Šulík jest jednym z najbardziej znanych i lubianych reżyserów słowackich. Jego filmy Slunečný štát, Krajinka, Orbis Pictus, Záhrada, Všetko čo mám rád mają rzeszę polskich fanów.